زمین سه‌شنبه ۱۴ مرداد سریع تر می‌چرخد؛ یکی از مختصر‌ترین روزهای سال فرا رسیده است_باماها

روزها در حال مختصر‌ترشدن می باشند و دلیلش فقطً نزدیک‌شدن به آخر تابستان در نیم‌کره شمالی نیست. مطابق گزارش وب‌سایت تایم‌انددیت، روز سه‌شنبه ۵ اوت (۱۴ مرداد)، طول روز خورشیدی زمین اندکی مختصر‌تر از ۲۴ ساعت خواهد می بود. این روز نه‌تنها یکی از مختصر‌ترین روزهای سال ۲۰۲۵ خواهد می بود، بلکه یکی از مختصر‌ترین روزها از زمان اغاز ثبت اندازه‌گیری‌ها به‌شمار می‌آید.

افت مورد انتظار زیاد اندک و معادل فقط ۱٫۲۵ میلی‌ثانیه کمتر از ۸۶٬۴۰۰ ثانیه (۲۴ ساعت) است؛ یعنی آن‌قدر جزئی که اصلا نمی‌توان تشخیص نداد. بااین‌حال، این افت بخشی از روندی گیج‌کننده است که دانشمندان را سردرگم کرده: زمین با شدت بیشتری می‌چرخد. سیاره‌ی ما بعد از چندین دهه افت شدت، در سال‌های تازه اغاز به افزایش شدت در چرخش خود کرده است و متخصصان زمان‌سنجی تا این مدت توضیحی قطعی برای این اتفاق ندارند.

برای فهمیدن بهتر نوشته، باید بدانیم «روز» دقیقاً چیست. دوره‌ی واقعی چرخش زمین، یعنی یک چرخش کامل ۳۶۰ درجه‌ای نسبت به ستارگان ثابت بعد‌عرصه، ۲۳ ساعت و ۵۶ دقیقه و ۴٫۱ ثانیه طول می‌کشد؛ این بازه‌ی وقتی «روز نجومی» نامیده می‌بشود و اختلاف چهار دقیقه‌ای آن با ۲۴ ساعت، توضیح می‌دهد که چرا ستاره‌ها و سیاره‌ها هر روز مقداری سریعتر از روز قبل طلوع می‌کنند و چرا آسمان شب در طول فصل‌ها تحول می‌کند؛ چون زمین در میانه چرخش، در مدار خود به دور خورشید نیز حرکت می‌کند.

اما آنچه ما به‌گفتن یک روز ۲۴ ساعته می‌شناسیم، «روز خورشیدی» است که نه بر پایه ستارگان، بلکه نسبت به خورشید اندازه‌گیری می‌بشود. روز خورشیدی از ظهر تا ظهر بعدی محاسبه می‌بشود و برابر است با ۲۴ ساعت یا ۸۶٬۴۰۰ ثانیه. اما به‌نظر می‌رسد که همین زمان زمان نیز یک دفعه اندکی مختصر‌تر از حد انتظار شده است.

در سال ۲۰۲۵، سه روز وجود دارد که دانشمندان پیش‌بینی کرده‌اند روز خورشیدی در آن‌ها مختصر‌تر از ۲۴ ساعت خواهد می بود:

• ۹ ژوئیه – ۱۸ تیر (۱٫۲۳ میلی‌ثانیه کمتر از ۲۴ ساعت)،
• ۲۲ ژوئیه – ۳۱ تیر (۱٫۳۶ میلی‌ثانیه کمتر از ۲۴ ساعت)،
• ۵ اوت – ۱۴ مرداد (۱٫۲۵ میلی‌ثانیه کمتر از ۲۴ ساعت).

بااین‌حال، مختصر‌ترین روز ثبت‌شده تا بحال به تاریخ ۵ ژوئیه ۲۰۲۴ برمی‌گردد که طول روز ۱٫۶۶ میلی‌ثانیه کمتر از ۲۴ ساعت می بود.

از زمان اغاز ثبت‌های رسمی در سال ۱۹۷۳، طول روز خورشیدی عمدتاً ناشی از تأثیر ماه به‌طور کلی در حال افزایش بوده است. مدار ماه زمان چرخش به دور زمین اصطکاکی به‌وجود می‌آورد که به‌مرور جهت می‌بشود مسیر مداری‌اش به سمت بیرون کشیده بشود. این فرایند، انرژی چرخشی زمین را به ماه منتقل و چرخش زمین را کند می‌کند و در نتیجه طول روزها را افزایش می‌دهد.

به‌همین ترتیب، موقعیت دقیق ماه است که در تعیین روزهای ۹ ژوئیه، ۲۲ ژوئیه و ۵ اوت به‌گفتن مختصر‌ترین روزهای سال نقش دارد. تغییرات موقعیت ماه نسبت به استوای زمین، به‌اختصاصی زاویه‌ی مایل آن، می‌توانند نیروهای جزر و مدی را تحول دهند و به‌طور ظریفی بر شدت چرخش زمین تاثییر بگذارند.

اما هرچند ماه می‌تواند جهت نوسانات مختصر‌زمان در شدت چرخش زمین بشود، علت مهم افزایش کلی شدت چرخش در سال‌های تازه تا این مدت به‌درستی اشکار نیست. برخی گمان می‌زنند که گرمایش جهانی امکان پذیر نقش داشته باشد؛ اما محتمل‌تر است که این اتفاق ناشی از کندشدن چرخش هسته مایع زمین باشد که جهت می‌بشود باقی قسمت‌های سیاره با شدت بیشتری بچرخد.

شما سه‌شنبه ۱۴ مرداد فهمید افزایش شدت چرخش زمین نخواهید شد؛ اما اگر این روال تا سال ۲۰۲۹ ادامه یابد، امکان پذیر برای اولین بار در تاریخ، «ثانیه‌ی کبیسه منفی» به ساعت جهانی افزوده بشود.