یک خمیازه کشدار بین قدم‌های از بین بردن فیلترینگ؛ چرا خبری از برداشتن قدم بعدی نیست؟_باماها

همه از یک آینده نزدیک سخن می‌زنند. یک آینده مبهم که قرار است در آن به زودی تلگرام و یوتیوب از بین بردن فیلتر بشود. ولی همه چیز فقط به همین یکی دو جمله ختم شده و این پروژه دیگر جلوتر نمی‌رود. وی‌پی‌ان‌ها تا این مدت روشن و تهدیدهای آنها تا این مدت برقرار است و دولت تا امروز سه مناسبت ۲۲ بهمن، عید نوروز و عید فطر را برای دادن این هدیه به مردم از دست داده است.  

از اسفند سال ۱۴۰۳ دیگر فردی او گفت و گو فیلترینگ را پیش نکشیده می بود تا نوزدهم فروردین که محمدرضا عارف به مشهد رفت. آنجا او گفت و گو با فعالان سیاسی استان خراسان رضوی به فیلترینگ رسید و مجدد همان سخن قدیمی را معاون اول رییس جمهور هم تکرار کرد: «از بین بردن فیلتر به طور قدم به قدم انجام می‌بشود، قدم اول برداشته شد و ان‌شاءالله قدم‌های بعدی هم برداشته خواهد شد. »

همین اظهار نظر یادآور روزهای اول زمستان سال ۱۴۰۳ می بود.  یعنی چهارم دی ماه که اعضای شورای عالی فضای مجازی بالاخره تصمیم آخر درمورد از بین بردن فیلتر واتساپ را گرفتند. در حاشیه این جلسه بر روی یک مصوبه ۳۲ بندی توافق شد که جزئیات آن هیچ زمان به طور رسمی افشا نشد اما اهمیت آن این می بود که اشکار می‌کرد قرار است چطور و چطور نوبت از بین بردن فیلترینگ به اپلیکیشن‌های دیگر برسد.

اینطور که خبرگزاری مهر به شکل غیررسمی جزئیات آن را انتشار کرد باید سپس از بازگشایی گوگل پلی و واتس‌اپ نوبت به تلگرام می‌رسید که سپس از مذاکره با آنها اگر شرایط ایران را پذیرفتند از بین بردن فیلتر شوند. اگر هم نپذیرفتند مجدد تلگرام به شکل پوسته از طریق سکوهای داخلی اراعه بشود. در مرحله سپس هم نوبت به بازگشایی دیگر سکوها می‌رسید. اما چه اتفاقی افتاد؟

اکنون زیاد تر از چهار ماه از آن روز می‌گذرد و سخنگوی دولت، وزیر ارتباطات و معاون اول دولت فقط از از بین بردن فیلتر قدم به گامی سخن زده‌اند که قدم دوم آن تا این مدت توی هواست. همانطور که علی مطهری نماینده اسبق مجلس همان موقع در روزنامه ایران نوشته می بود «مخالفان از بین بردن فیلترینگ در شورای عالی فضای مجازی، زیاد تر نگاه امنیتی به نوشته دارند و کمتر مسائل اخلاقی دغدغه مهم‌شان است. این افراد فکر می‌کنند که از طریق فیلترینگ خواهند توانست اعتراضات و تجمعات را کنترل کنند.»

با این حال در این زمان حتی سرزمین در حالت امنیتی و اعتراضات هم قرار نداشت که حاکمیت دلواپس منفعت گیری از اپلیکیشن‌های فیلتر شده باشد. ابتدا فاطمه مهاجرانی، سخنگوی دولت، ۲۴ بهمن ابراز امیدواری کرد برای قبل از عید را برای از بین بردن فیلترینگ تلگرام و یوتیوب اما ستار هاشمی، وزیر ارتباطات و فناوری اطلاعات در آخرین روزهای سال آب پاکی را روی دست خبرنگارانی که چشم به راه خبر خوب بودند ریخت و او گفت اظهار زمان دقیق این اتفاق، مقدور نیست.

این که ما پیگیر برداشتن فیلتر، نه تنها از تلگرام و یوتیوب که از دیگر سکو‌ها نیز هستیم، کاملا اشکار است. ولی این که زمان مشخصی در رابطه از بین بردن فیلتر اعالم بشود، امکان پذیر نیست. همه فضای تصمیم‌گیری در خصوص از بین بردن فیلتر در اختیار دولت نیست

– ستار هاشمی، وزیر ارتباطات و فناوری اطلاعات

همین ابهام، از بین بردن فیلترینگ را تا این مدت در یک حالت تعلیق قرار داده و یک خمیازه طویل کشدار مابین قدم اول و دوم این پروژه انداخته است. طوری که به نظر می‌رسد این «از بین بردن فیلتر قدم‌به‌قدم» نه یک برنامه جدی و زیاد تر یک زمان‌ تلف‌کردن برای عبور از فشارهای اجتماعی بوده است. فشارهایی که در اغاز زمستان ۱۴۰۳ به کارزار خواست برکناری وزیر ارتباطات و افشاگری‌هایی درمورد آراء اعضای شورای شورای عالی فضای مجازی منجر شده می بود.