مورچه‌ها برای نجات همنوعان خود عمل قطع عضو انجام می‌دهند_باماها

برخی از مورچه‌ها، اندام‌های عفونی هملانه‌های خود را جدا می‌کنند تا شانس بقای آن‌ها را افزایش دهند. این عمل مورچه‌ها، آن‌ها را به تنها موجودات غیرانسانی شناخته‌شده‌ای تبدیل می‌کند که برای نجات جان همتایان خود، عمل قطع عضو انجام خواهند داد.

ما از قبل می‌دانستیم که مورچه‌ها، یکی از معدود موجوداتی می باشند که به زخم‌های همنوعان صدمه‌دیده‌ی خود رسیدگی می‌کنند. به گفتن مثال، مورچه‌های یورشگر (Megaponera analis) می‌توانند با ترشح ماده‌ی ضد‌میکروب تشکیل‌شده در غدد اختصاصی خود، عفونت‌ها را درمان کنند.

اریک فرانک از دانشگاه وورتسبورگ در آلمان، می‌گوید: «اما همه‌ی گونه‌های مورچه‌ها این غدد را ندارند. ما تصمیم داشتیم بدانیم چه اتفاقی برای مورچه‌هایی می‌افتد که نمی توانند از ماده‌ی ضدمیکروب منفعت گیری کنند.»

دنی بوفات، همکار فرانک در دانشگاه لوزان سوئیس، کلونی‌های مورچه‌های نجار فلوریدا (Camponotus floridanus) را در آزمایشگاه از نزدیک مشاهده می‌کرد که یک دفعه، فهمید شد یکی از مورچه‌ها در حال جویدن پای زخمی هم‌لانه‌ای صدمه‌دیده‌اش است.

فرانک می‌گوید: «ابتدا چیزی را که می‌دیدم، باور نکردم. فکر کردم حتما اتفاق فرد دیگر در حال رخ‌دادن است. احتمالا تهدیدی وجود داشته باشد و یا مورچه فکر کرده است که به دشمن دعوا می‌کند.»

تیم محققان بعد از تجزیه‌و‌تحلیل فیلم‌های ضبط‌شده از کلونی‌ها، موارد بیشتری را از قطع عضو مشاهده کردند. هر بار، مورچه‌ای که قطع عضو می‌شد، هیچ نشانه‌ای از مبارزه را نشان نمی‌داد. علاوه بر این، عمل قطع عضو فقط هنگامی اتفاق می‌افتاد که تکه بالای پای مورچه صدمه دیده می بود.

اما اگر ساق پای مورچه زخمی بشود، قطع عضو توسط مورچه‌های دیگر هیچ زمان اتفاق نمی‌افتد. هنگامی تیم، آزمایش را با صدمه بر ساق پا تکرار کرد، مقدار مرگ‌و‌میر هم در گروه قطع عضو و هم در گروه کنترل، یکسان می بود. فرانک می‌گوید علت این کار می‌تواند در فیزیولوژی مورچه باشد. حشرات همانند ما قلب مرکزی ندارند. در عوض، چندین ماهیچه خون را به اطراف بدن پمپاژ می‌کنند. تیم با منفعت گیری از تکنیک میکروسی‌تی اسکن، دریافت که تعداد بسیاری از این عضلات در تکه بالایی پاهای مورچه‌های نجار متمرکز شده است.

قطع‌کردن تکه بالایی پا به ماهیچه‌های پمپاژ خون صدمه می‌رساند و از گردش خون و انتشار کردن عفونت در بدن مورچه جلوگیری می‌کند. از نظر دیگر، این ماهیچه‌ها در ساق پای مورچه‌ها وجود ندارند، به همین علت قطع‌کردن ساق پا از گسترش عفونت جلوگیری نمی‌کند.

جیمز ترنیلو از دانشگاه بوستون در ماساچوست، می‌گوید: «یافته‌های این مطالعه دیدنی است و فهمیدن ما را از سیستم ایمنی رفتاری در حشرات اجتماعی، تحت‌تأثیر قرار می‌دهد.»

محققان می‌گویند مسئله‌ی دلنشین یافته‌های مطالعه این است که مورچه‌ها برای هرگونه جراحتی از روش قطع عضو منفعت گیری نمی‌کنند. قطع عضو موثر انجام می‌بشود، چون آن‌ها فقط وقتی این عمل را به کار می‌برند که منطقی باشد. اما دور از انتظار به نظر می‌رسد که مورچه‌ها درکی از دلایل اساسی عمل قطع عضو داشته باشند. به گمان زیاد، این حرکت ذاتی است و مورچه‌ها با آن «متولد خواهد شد».

مطالعه در مجله Current Biology انتشار شده است.